سازمان نظام پزشکی ایران یکی از نهادهای مهم تنظیم‌گر حوزة سلامت است که علاوه بر مشارکت در صدور مجوز وظیفة تعیین ضوابط حرفه‌ای و رسیدگی انتظامی و نمایندگی و پیگیری منافع شاغلان حرفة پزشکی را نیز بر عهده دارد. این همنشینیِ صلاحیت‌های تنظیم‌گرانه و کارکردهای صنفی این پرسش را مطرح می‌کند که آیا تجمیع این وظایف در یک نهاد با الزامات تنظیم‌گری حرفه‌ای در حوزة سلامت سازگار است. فرض مقاله آن است که مسئلة اصلی نه حرفه‌ای یا صنفی بودن سازمان، بلکه اختلاط صلاحیت‌های ناظر به منفعت عمومی با سازکارهای نمایندگی منافع حرفه‌ای است؛ اختلاطی که می‌تواند زمینة تعارض منافع، ابهام در پاسخ‌گویی، و کاهش اعتماد عمومی را فراهم آورد. پژوهش با روش توصیفی‌ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی ابتدا تمایز میان نظام حرفه‌ای و نظام صنفی را بررسی و سپس جایگاه سازمان نظام پزشکی ایران را بر اساس صلاحیت‌های قانونی، ساختار نهادی، و کارکردهای شبه‌قضایی آن تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد تفکیک کامل نهاد حرفه‌ای و صنفی در حوزة سلامت نه همواره ممکن است نه لزوماً مطلوب. اما تفکیک صلاحیت‌های تنظیم‌گری عمومی از کارکردهای نمایندگی صنفی ضرورتی نهادی است. ازاین‌رو، اصلاح ساختار سازمان باید بر شفاف‌سازی صلاحیت‌ها، بازآرایی سازکارهای انتظامی، تقویت پاسخ‌گویی عمومی، و کاهش تعارض منافع متمرکز باشد.